![]() |
![]() |
|
| مهدی تقی نژاد |
|
اين نوشته را در پاسخ به دوستی شاعر نوشته بودم و در تاريخ 30 دی ماه 1378 در صفحه 10 روزنامه جمهوری اسلامی به شماره 5973 چاپ شده است که عيناً در اينجا می آيد. بحران در لغت به معنی آشفتگی و تغيير حالت، تغيير حالت ناگهانی مريض تب دار که منجر به بهبودی يا مرگ او شود آمده است. بنابراين اگر بحران در شعر امروز را مترادف با آشفتگی و تغيير حالت ناگهانی که منجر به تحولی جدی و اساسی و بهبود يا زوال آن خواهد شد در نظر بگيريم بايد گفت چنين چيزی مشاهده نمی شود. اما اصولاً شعر زاييده آشفتگی، تغيير حالت و شوريده سری است. شاعر تا آشفته نشود و در او تغيير حالت به وجود نيايد هيچ گونه شعری از او صادر نمی شود. از اين نگاه می توان گفت که نه تنها شعر امروز بلکه شعر در تمام دوران گذشته و دوران آينده و نه تنها در جامعه ما بلکه در تمام دنيا همواره دچار بحران بوده و دچار بحران خواهد بود و اين از ويژگی های ذاتی و تفکيک ناشدنی شعر است. اما اگر آشفتگی و تغيير حالت (بحران) را اين گونه بنگريم که شعر روال منطقی و سير تکاملی خود را نمی پيمايد بحث ديگری است. امروزه با کثرت شاعران و بالطبع توليد انبوه شعر در ايران اين گونه برداشت می شود که شعر يکی از دوران طلايی خود را سپری می کند اما با کمی دقت اين نکته آشکار می شود که بسياری از شعرهای توليدی از ساختار کامل و از محتوای خوبی برخوردار نيستند و علت اين امر شايد در شتاب زدگی شاعران در ارايه مجموعه های شعر و هم چنين چاپ اشعار در نشريات متنوع کشور است آن هم به دليل عقب نماندن از قافله کثير شاعران! اگر بخواهيم بحران در شعر امروز ايران را بيابيم بايد اولاً در شکل و زبان و ثانياً در محتوا آن را جست و جو کنيم. بعد از تحولاتی که نيما در شکل و زبان شعر ايران ايجاد کرد اين جسارت به شاعران ديگر نيز منتقل شد و آنها نيز دست به تجربه هايی زدند که بعضی موفق و بسياری ناموفق بودند. اين تجربه ها چه در شکل و چه در زبان هنوز ادامه دارد. به ويژه بعد از پيروزی انقلاب اسلامی همزمان با دگرگونی های اساسی که در بخش های مختلف جامعه روی داد حرکت های نو و تازه ای توسط برخی شاعران صورت گرفت که امروز اين حرکت ها روند تکاملی خود را ادامه می دهند. بنابراين به خاطر نوآوری هايی که با سرعت انجام می گيرد شکل و زبان خاصی بر شعر امروز ايران حاکم نيست و هيچ کس و هيچ گروه حاکم بلامنازع شعر و ادبيات ايران نمی تواند باشد. از اين رو شعر ايران از لحاظ زبان و ساختار به ثبات و يگانگی نرسيده است و شاعران هنوز در حال تجربه اند. محتوای شعر بستر ديگری است که بحران شعر امروز را می توان در آن يافت. با پيشرفت روزافزون و شتابنده جامعه در صنعت، فرهنگ، اجتماع، سياست و ... شعر نيز پيشرفت متناسبی را می طلبد که اين بر عهده ی شاعر است. اين پيشرفت نه تنها در شکل و زبان بلکه خاستگاه واقعی آن در محتواست. نياز انسان امروز و جامعه امروز به شعر با نياز انسان قرن پنجم، ششم، هفتم و ... به شعر متفاوت است. ذائقه انسان ها، محيط زندگی و گرفتاری های جديد، شاعر امروز را مکلف می کند تا به اين نيازها آن گونه که بايد پاسخ دهد. شاعر امروز ما دچار چه بگويم است. و اين يکی از مشکلات جدی شاعران امروز است. اين در حالی است که جنگ و خون ريزی در بسياری از مناطق دنيا، بی عدالتی ها و نامردمی ها يی که در گوشه و کنار جهان پهناور دامنگير مسلمانان و انسان های آزاده ی ديگر شده است شاعر دردمند و واقعی را می خواند تا واقعی ترين و حقيقی ترين شعرها را بسرايد. بسياری شاعران هنوز تکليف خودشان را با خودشان روشن نکرده اند. عدم موفقيت بسياری از مجموعه های شعر بيانگر اين است که شاعران آنها نتوانسته اند برای مردم شعر بگويند و اين نشان از عدم شناخت آنها از مردم و واقعيت های روز جامعه دارد. فقدان جهان بينی و ايدئولوژی شفاف و عميق بسياری شاعران را گرفتار دور و تسلسلی نفس گير کرده و شعر آنها را فاقد انديشه و تفکری مانا و ژرف. شعر گذشته ما با عرفان اسلامی آميختگی ذاتی داشت. در حالی که جدايی و فاصله شاعران امروز، با خدا و معنويت، آنها را سرگردان ساخته و نفوذ و تأثير را از شعرهای آنها سلب کرده است. از بحران های ديگر شعر امروز ايران، طايفه ای نگريستن به مقوله ی شعر است. اين طايفه ای نگريستن به شعر به حدی جدی و وسيع است که بسياری از شاعران که سال هاست با شعر زيست می کنند در دايرةالمعارف شاعران گروه ديگر نمی گنجند و از آن سو بسياری شاعران جوان که الحق و الانصاف در زبان، ساخت و محتوای شعر طرح های نو درانداخته اند و در جاهايی شعر را از بن بست چه بگويم خارج ساخته و شعر را در زندگی مردم وارد و مردم را با شعر مأنوس کرده اند، در حساب نمی آيند و به راحتی از کنار نام آنها عبور می کنند.
|
|
+ نوشته شده در
جمعه بیست و هفتم مهر 1386ساعت 15:5 توسط مهدي تقي نژاد |
|
|
صفحه نخست پست الکترونیک آرشیو عناوین مطالب وبلاگ |
| درباره وبلاگ |
این وبلاگ دربرگیرنده مقالات، نقدها و نوشته های چاپ شده و چاپ نشده این قلم است. برآنم دست کم هفته ای یک بار به روز شود. حضور و نگاه شما را ارج می نهم.
|
| پیوندهای روزانه |
|
آرشیو پیوندهای روزانه |
|
RSS
|